Ὁ Ἱωνᾶς καί τό κῆτος

 

Ο Jonah Levin (Paul Simon) 

και το εξώφυλλο του One Trick Pony

They say Jonah, he was swallowed by a whale

But I say there's no truth to that tale

I know Jonah, he was swallowed by a song

-Paul Simon

Ο τίτλος παραπέμπει σε ένα όχι και τόσο γνωστό τραγούδι του Πολ Σάιμον, το Jonah, από το One Trick Pony (1980).  Πρόκειται μάλλον για μια αργή μπόσα νόβα με χαρακτήρα fusion, αποτέλεσμα της συμμετοχής σπουδαίων μουσικών του είδους, συμπεριλαμβανομένου του ενορχηστρωτή και σημαντικού συνθέτη για τον κινηματογράφο (και όχι μόνο) Ντέιβ Γκρούσιν.

Η μπαλάντα αφηγείται τις δυσκολίες που έχει ο βίος του περιοδεύοντος καλλιτέχνη, αποτίοντας, ταυτόχρονα, φόρο τιμής στους ξεχασμένους από το κοινό ομότεχνούς του (σαν κι αυτόν που υποδύεται στην ομότιτλη με το άλμπουμ ταινία). 

Λέει για τα βάσανα της τέχνης (του), χρησιμοποιώντας μεταφορικά την ιστορία του Ιωνά και του κήτους, μιλώντας αλληγορικά για την δύναμη του περιβάλλοντος χώρου της τέχνης, που μπορεί να αφανίσει τον καλλιτέχνη που την υπηρετεί και, εμμέσως πλην σαφώς, για τη δύναμη που έχει το τραγούδι ως μορφή τέχνης να "αφανίσει" οποιονδήποτε, ακόμη και τον δημιουργό του.

Συμμεριζόμαστε αυτήν την άποψη, όχι γιατί μας πείθουν τα έμμεσα επιχειρήματα του "βασανισμένου" τραγουδοποιού, ήρωα της αφήγησης, αλλά διότι μας την αποκαλύπτει η ιδιοφυής μπαλάντα του Πολ Σάιμον με την υποβλητική της δύναμη.

Vangelis

Καλοκαίρι 1982, στο δωμάτιο του Η.Π., ακούμε μουσική και διαφωνούμε αστειευόμενοι για τα απολύτως μπανάλ και άλυτα διλήμματα: Μπητλς ή Στόουνς, Λέννον ή Μακάρτνεϊ, Τζάγκερ ή Ρίτσαρντς, Σέρτζεντ Πέππερς ή Δέαρ Σατάνικ, κ.τ.ο.

Ο Η.Π. είχε πολύ ενημερωμένη δισκοθήκη. Ήξερε πρόσωπα και πράγματα και άκουγε και ελληνική ποπ. Μας έβαζε να ακούσουμε 45άρια των Forminx, και άλλων. Από τους Forminx περάσαμε στους Aphrodite's Child και κάπου εκεί το πράγμα άρχισε να γίνεται ενδιαφέρον.

Κάπως έτσι έμαθα καλύτερα τον Βαγγέλη Παπαθανασίου, τον οποίο ήξερα ως τον Έλληνα συνθέτη του Chariots Of Fire, για το οποίο  είχε κερδίσει το όσκαρ μουσικής επένδυσης, αλλά και από μια δουλειά του με τον Τζον Άντερσον των Γιες, το 45άρι I Hear You Now, που παιζόταν στα διαλείμματα του προγράμματος, στη ντίσκο που συχνάζαμε.

Όταν ακούσαμε το "666" για πρώτη φορά, (στο δωμάτιο του φίλου μας) ήταν συγκλονιστική εμπειρία. Απίθανα κήμπορντς, κιθάρες, μπάσα, ερμηνείες και απαγγελίες, επιπλέον η Ειρήνη Παπά σε έναν από τους πλέον διαβόητους αυτοσχεδιασμούς που έχουν ηχογραφηθεί. Αυτά μας εντυπωσίαζαν τότε, καθώς και η ιδιαίτερη progressive αισθητική, κάτι που εμείς, οι ημιμαθείς, θεωρούσαμε χαρακτηριστικό των αγγλοσαξόνων (Genesis, Yes, Procol Harum κλπ.). Πρωτοποριακός ήχος, progrock αλλά και στοιχεία έθνικ, απίθανο χιούμορ στους στίχους του Κώστα Φέρρη και γενικότερα στη σύλληψη και την ηχογράφηση του έργου. Το θέμα και μόνο (η Αποκάλυψη) θα μπορούσε να τους είχε οδηγήσει σε εξπρεσιονιστικές υπερβολές τύπου γκόθικ ή μέταλ, όμως, μεσογειακοί και ανατολίτες όντες, οι Aphrodite's Child έκαναν μια εντελώς άλλη προσέγγιση στο θέμα, απρόοπτη, αξεπέραστη. Το ακούγαμε ξανά και ξανά...

Από τότε πέρασαν τα χρόνια και το διαδίκτυο έκανε προσιτές και τις πλέον δυσεύρετες δουλειές του σπουδαίου Vangelis. Ο θαυμασμός μου για τη δουλειά του έμεινε αμείωτος (ό,τι και να σημαίνει αυτό) και η θλιβερή είδηση του θανάτου του έφερε στο μυαλό μου αυτή την υπέροχη εποχή που τον ανακαλύπταμε πολύ νέοι και αδαείς.